Mùa mưa lũ năm 2025 có diễn biến phức tạp, lũ lên cao kết hợp với triều cường đã gây ngập úng, thiệt hại nặng nề cho nhiều nơi ở khu vực ĐBSCL, đặc biệt là tại Đồng Tháp, Cần Thơ, Long An, Tiền Giang, Tây Ninh, Hậu Giang,…

Nhiều diên tích cây ăn trái, hoa màu tại một số địa phương ở ĐBSCL bị thiệt hại nặng do triều cường dâng cao, gây hư hại nhiều tuyến đê bao.

Theo Viện Khoa học Thủy Lợi Việt Nam ghi nhận, ĐBSCL có khoảng 27.000 ha lúa, hoa màu bị thiệt hại, trong đó 10.000 ha mất trắng. Diện tích cây công nghiệp, cây ăn quả cũng bị ngập gần 12.000 ha, trong đó hơn 1.000 ha mất hết. Tỉnh Đồng Tháp thiệt hại 760 tỷ đồng, trong đó 2.000 ha lúa, 938 ha hoa màu, hơn 1.000 ha vườn cây ăn trái, 500 ha ao đầm nuôi thủy sản bị thiệt haị. Không chỉ riêng các tỉnh đầu nguồn, các tỉnh lân cận như Long An, Cần Thơ, Hậu Giang, Vĩnh Long, Kiên Giang… cũng chịu ảnh hưởng  lũ và triều cường.

Cây sầu riêng là cây có giá trị kinh tế cao nhưng lại thuộc nhóm mẫn cảm sinh lý, đặc biệt là với các điều kiện bất lợi về độ ẩm và ngập úng. Tình trạng ngập nước lâu ngày kéo dài không chỉ làm thối rễ, rụng lá, giảm năng suất, mà còn tạo điều kiện cho nấm bệnh tấn công. Do đó, sau khi rút nước bà con cần có giải pháp phục hồi rễ cây nhanh chóng, tránh chết hàng loạt.

1.    Những ảnh hưởng khi vườn sầu riêng bị ngập nước

Ảnh hưởng trực tiếp đến bộ rễ: khi đất bị ngập, oxy trong đất giảm về gần 0 chỉ sau vài giờ.

• Rễ không thể hô hấp, dẫn đến mất khả năng hút nước.
• Lá héo giả dù đất rất ẩm.
• Rễ cám chết hàng loạt sau 12 – 48 giờ.

Tổn thương tế bào rễ

• Trong thời gian bị ngập, rễ chuyển sang hô hấp yếm khí, dẫn đến tạo độc tố nội sinh (ethanol, acid hữu cơ) làm: cháy mô rễ, rễ thâm đen, rụt lại, rễ bị thối từng phần.
• Giảm khả năng tái sinh rễ mới.
• Ngập lụt kéo dài khiến khả năng mọc rễ mới bị giảm mạnh, làm cây bị suy kiệt lâu dài.

Ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây

• Rối loạn vận chuyển nước – dinh dưỡng: Rễ hư → cây không vận chuyển được nước lên thân → héo, rụng lá, rụng đọt.
• Giảm quang hợp: Thiếu dinh dưỡng và chất điều hòa sinh trưởng → lá vàng, giảm diện tích lá, giảm tạo đường → ảnh hưởng đến nuôi trái và phân hóa mầm hoa năm sau.

Ảnh hưởng đến dinh dưỡng đất

• Rửa trôi dinh dưỡng: Mưa và dòng nước ngập cuốn mất các dinh dưỡng như Đạm (N), Kali (K), Canxi (Ca), Magie (Mg).
• pH thay đổi: Sau ngập, pH đất thường giảm → tăng độc tố Fe²⁺, Al³⁺ → làm rễ bị “cháy rễ”.

Nguy cơ gia tăng bệnh hại

• Ngập tạo môi trường lý tưởng cho nấm đất: Phytophthora (thối rễ – xì mủ), Fusarium, Pythium, Nấm hồng, thán thư, vi khuẩn tấn công thân cành.
• Cây mới bị ngập 1–3 ngày có thể nhiễm bệnh đến 60–90% nếu không xử lý kịp.

Ảnh hưởng đến hoa – trái

• Giai đoạn phân hóa mầm hoa: cây nghẹn hoa, ra hoa lệch pha hoặc không ra.
• Giai đoạn đậu trái: rụng trái non hàng loạt.
• Giai đoạn nuôi trái: rối loạn sinh lý, dễ bị sượng múi, phồng – nứt trái.

 Ảnh hưởng dài hạn sau khi nước rút

• Nhiều nhà vườn chủ quan trong việc phục hồi, dẫn đến cây có thể chết chậm sau 7–20 ngày do rễ chết ngầm nhưng tán còn xanh trong 5–10 ngày đầu.
• Mất sức cây trong nhiều tháng khiến cây hồi phục rễ chậm, dẫn đến giảm sinh trưởng, giảm năng suất vụ sau, dễ bị bệnh tái phát.
• Suy cây – mất cân bằng dinh dưỡng: Cây thường mất 1–3 tháng để phục hồi hoàn toàn nếu ngập từ 24–72 giờ.

2.    Giải pháp khắc phục

Thoát nước và làm thoáng đất: đưa oxy trở lại vùng rễ, ngăn ảnh hưởng đến rễ khác.

• Khi vườn cây xuất hiện ngập úng, bà con cần nhanh chóng khơi thông hệ thống thoát nước. Đào rãnh hoặc bơm hút nước ra khỏi vườn càng sớm càng tốt. Việc này giúp giảm tình trạng ứ đọng nước quanh gốc, tăng khả năng hô hấp cho bộ rễ, đồng thời ngăn ngừa nguy cơ thối rễ và xì mủ.
• Sau khi nước rút, tiếp tục mở rãnh, xả nước triệt để. Trường hợp đất quá bí, có thể dùng cuốc mở 2 – 3 rãnh tròn quanh gốc để tăng khả năng trao đổi oxy.

Phục hồi và xử lý nấm bệnh vùng rễ

• Sử dụng bộ đôi sát khuẩn và điều chỉnh pH Greencop + Canxi Silic để tưới nhằm tiêu diệt mầm bệnh và nâng pH, cải thiện môi trường đất.

• Kết hợp tưới gốc với xô tưới ROOTER nhằm tăng cường khả năng hấp thu dinh dưỡng, kích thích rễ phát triển, bung rễ mới, tăng sức đề kháng cho cây, giúp cây phục hồi nhanh và bền vững.

Ngoài ra, để ngăn chặn tình trạng ngập vườn cây cho những mùa vụ kế tiếp, bà con cần có giải pháp lâu dài:

• Làm mô cao hơn so vơi mực nước cao nhất từng được ghi nhận.
• Hệ thống mương, rãnh thoát nước phải đủ sâu rộng và có độ dốc.
• Gia cố bờ bao, đê bao trước mùa mưa lũ.

Chúc quý bà con thành công!